Uitgeverij Deviant
Abc
Abc – alfabetiseringsmethode
Laaggeletterdheid komt in Nederland helaas veel voor: ongeveer 1,5 miljoen mensen in de leeftijd van 16 tot 65 jaar hebben problemen met lezen en schrijven. Ongeveer 250.000 mensen zijn analfabeet. Het taal- en rekenniveau van de totale groep laaggeletterden bevindt zich vaak onder referentieniveau 1F van de Commissie Meijerink.
Uitgeverij Deviant wil graag een positieve bijdrage leveren aan het aanpakken van taal- en rekenachterstanden in Nederland. De methodes VIA Vooraf – Op weg naar 1F (Nederlands) en Startrekenen Vooraf – Op weg naar 1F (rekenen) dragen hier in het PrO en mbo al succesvol aan bij. Deze methodes zijn ontwikkeld om aansluiting op 1F-niveau weer mogelijk te maken. Echter, voor beide methodes is vereist dat de cursist gealfabetiseerd is. Om die reden heeft
Uitgeverij Deviant besloten de methode abc als ontbrekende schakel in ons aanbod Nederlands uit te geven.
Een auteur uit de praktijk
De methode abc is een geheel nieuw ontwikkelde alfabetiseringsmethode. De methode en daarbij behorende nieuwe methodiek zijn ontwikkeld door Kitty Broek en zijn tot stand gekomen op basis van jarenlange ervaring in de onderwijspraktijk. Kitty Broek heeft de onderliggende ideeën van abc ook veelvuldig in de praktijk getoetst. De methode is basaal, simpel en toegankelijk voor de gebruikers ervan.
De methode abc is geënt op de grote behoefte aan een passende en uitnodigende alfabetiseringsmethode voor adolescenten en volwassenen die uitgaat van behapbare stappen en het opdoen van succeservaringen. Beide uitgangspunten staan in abc centraal.
Doelgroep
De methode abc is in de eerste plaats ontwikkeld voor mensen die graag willen leren lezen en schrijven. De methode is bedoeld voor zowel autochtone (NT1) als allochtone (NT2) analfabeten en laaggeletterden. De methode is in het kader van NT2 ook uitermate geschikt om in te zetten tijdens inburgeringscursussen.
De methode abc is ook ontwikkeld voor allochtone medelanders die wel kunnen lezen en schrijven, maar die moeite hebben met het auditieve gedeelte van de Nederlandse taal. Denk in dit verband bijvoorbeeld aan het aanleren en herkennen van klanken.
Vanzelfsprekend zijn ook docenten en begeleiders werkzaam in allerlei vormen van onderwijs aan te merken als belangrijke gebruikers van abc.
Basaal, simpel en toegankelijk
Basaal, simpel en toegankelijk betekent in de methode abc, dat de cursist helemaal vanaf ‘nul’ en zonder voorkennis van de Nederlandse taal kan beginnen met leren. De cursist gaat aan de slag in een methode, die alleen het hoognodige bevat en waarin geen overbodige opsmuk of ballast voorkomt.
In abc worden eenvoudige illustraties gekoppeld aan de beginklank (foneem) van een woord. Elke beginklank wordt vervolgens gekoppeld aan het bijbehorende letterteken (grafeem). Elke les eindigt altijd met een betekenisvolle woordgroep die de cursist ook zelf kan lezen én schrijven. De letters worden dus gesynthetiseerd tot een woord. Nieuw aangeboden letters worden per les direct gekoppeld aan de juiste plek in het alfabet.
Elke les bestaat uit twee bladzijden in de vorm van een spread:
- op de linkerbladzijde staan de illustraties en letters, zodat de cursist kan oefenen met de beginklanken;
- op de rechterbladzijde wordt oefenruimte geboden voor het schrijven van de losse letters en de woorden die met de aangeboden letters gevormd kunnen worden.
Het bijzondere aan de methode abc is dat per les alleen woorden gebruikt worden die gevormd worden met de aangeboden letters in de desbetreffende les samen met de letters uit voorgaande lessen.
Leerwerkboek
De methode abc bestaat uitsluitend uit een leerwerkboek: meer is niet nodig. Het leerwerkboek biedt 25 overzichtelijke lessen waarmee de cursist na korte uitleg en/of begeleiding van de docent of begeleider zelfstandig aan de slag kan. Het leerwerkboek is zo gestructureerd en opgebouwd dat de cursist ook buiten de begeleide momenten kan oefenen met lezen en schrijven. Het leerwerkboek dient tevens als voortgangsregistratie voor de cursist: de cursist kan precies bijhouden welke letters en klanken hij al heeft geleerd.
Dyslexieproof
De methode abc is dyslexieproof, dat wil zeggen: hij voldoet aan de checklist dyslexie die Stichting Dedicon in samenwerking met verschillende experts heeft samengesteld. De methode abc:
- koppelt beeld, klank en letter;
- gebruikt functionele afbeeldingen;
- hanteert een groter lettertype;
- hanteert een schreefloos en asymmetrisch lettertype;
- hanteert ruimere marges;
- is consequent in opmaak en kleurgebruik;
- heeft een gele bladspiegel;
- is gedrukt op dikker en mat papier.
Handschriftdidactische leerdoelen
De methode abc draagt bij aan het behalen van handschriftdidactische leerdoelen. De Stichting Schriftontwikkeling heeft het Cursief Blokschrift ter beschikking gesteld.
Het Cursief Blokschrift is een lopend schrift; in een dergelijk schrift wordt ervan uitgegaan dat een letter in één doorlopende beweging geschreven wordt. Deze manier van schrijven is voor de mens het meest natuurlijk, maar wordt niet altijd op de juiste manier aangeleerd. Goed schrijven is in beginsel een kwestie van goede lettervorming. De beweging is het gevolg van het schrijven, niet andersom.
Het Cursief Blokschrift:
- is niet te spiegelen, omdat elke letter asymmetrisch is;
- is in één doorgaande beweging te schrijven;
- draagt eraan bij dat een cursist sneller leert schrijven, omdat de letters niet op de cirkelvorm maar op parabolische bogen gebaseerd zijn;
- levert veel ruimtewinst op papier op, waardoor er tevens sprake is van minder handverplaatsing;
- geeft in verband met de lichte helling van de letters ook meteen de schrijf- en leesrichting aan.
Andere kenmerken van de methode abc:
- abc is zo opgemaakt dat er geen ontmoedigende en belemmerende elementen voor de cursist in voorkomen;
- abc gaat vanaf de eerste les uit van het opdoen van succeservaringen;
- in abc leert de cursist in elke les zelf één of meerdere woorden te schrijven en te lezen;
- abc kan met een minimum aan begeleiding en met een maximum aan zelfwerkzaamheid worden ingezet;
- abc besteedt ook aandacht aan het begrip van cijfers, het oefenen met klokkijken en het gebruiken van een kalender;
- abc draagt bij aan de zelfredzaamheid van de cursist.
Voor de cursist ligt de essentie van abc vooral in het volgende:
- de cursist heeft kennisgemaakt met alle letters van het alfabet;
- de cursist heeft elke letter gezien in relatie tot de bijbehorende klank;
- de cursist wordt ingeleid in het fenomeen van dubbelklanken en andere specifieke Nederlandse taalkenmerken;
- de cursist kan zelf eenvoudige woorden vormen en lezen;
- de cursist doet succeservaringen op die bijdragen aan het doorbreken van de vicieuze cirkel van de ontmoediging;
- de cursist wordt zelfredzamer;
- de cursist wordt uitgedaagd om verder te gaan met het leren lezen en schrijven.
Tot slot
De methode abc is een eerste aanzet tot alfabetisering. Om de Nederlandse taal echt goed te doorgronden, is een vervolg op abc absoluut noodzakelijk. De Nederlandse taal bevat immers zoveel eigenaardigheden en uitzonderingen dat er nog heel wat valt uit te leggen en te leren na abc. Dit leerproces kan alleen slagen als de cursist meer zelfvertrouwen heeft gekregen en er een gedegen basis op taalgebied is gelegd. Voor snelle ‘taalleerders’ biedt de methode VIA Vooraf wellicht een uitdagend vervolg op abc.