Apps in taallessen

Apps in taallessen

Hoe het gebruik van apps leerlingen kan helpen met hun taalvaardigheid

appsAan de digitalisering binnen het onderwijs lijkt niet meer te ontkomen. Ook niet binnen het taalonderwijs. Bij de lessen moderne vreemde talen maken docenten al op grote schaal gebruik van apps en webtools, zoals WRTS voor het leren van idioom. Maar bij zowel het vreemdetalenonderwijs als bij het vak Nederlands liggen nog meer mogelijkheden. Als je maar onderscheid maakt tussen middel en doel, zo stellen docenten Nederlands Rutger Cornelissen en Ramon Groenendijk.

Kunnen apps structureel een nuttige bijdrage leveren aan het taalvaardiger maken van leerlingen?

Uit een onderzoek van Studiekring, studiebegeleiding (2015) blijkt dat tachtig procent van de onderwijsprofessionals in Nederland kansen ziet voor het gebruik van sociale media en educatieve apps in de klas. Docenten zien educatieve apps vooral als nuttig binnen het kader van passend en gedifferentieerd onderwijs. In dit artikel ligt de focus op de mogelijkheden en de meerwaarde die educatieve apps in het sociale en interactieve leerproces binnen het moedertaalonderwijs kunnen bieden. Apps kunnen als digitaal leermiddel dit interactieve leren versterken, als je maar goed nadenkt over hoe je ze gebruikt.

Leuk en laagdrempelig: Kahoot!

kahoot

Kahoot! leent zich goed voor reproductieve en toepassingsgerichte onderdelen, zoals spelling en grammatica.

Een webtool die naadloos aansluit bij de huidige ICT-trend van ‘gamification’ is Kahoot!. Hoe het werkt? Kahoot! is een ‘student response system’: de docent maakt een quiz en leerlingen beantwoorden individueel de meerkeuzevragen op bijvoorbeeld hun smartphone. Een goed antwoord levert punten op, maar snelheid telt ook mee. In combinatie met het zenuwslopende muziekje en de wegtikkende klok zorgt dit ervoor dat Kahoot! een enerverende belevenis is in je les. Kahoot! leent zich het meest voor reproductieve en toepassingsgerichte onderdelen, zoals spelling en grammatica. Of de leerling er iets van leert? De meningen lopen uiteen. Enerzijds maakt de tijdsdruk dat leerlingen minder op leren gericht zijn. Anderzijds herhalen ze de stof intensief en merk je na afloop vaak dat leerlingen onthouden welke woordjes ze fout hadden.

Directe feedback: Socrative

socrative

Socrative is een effectieve tool voor formatief toetsen, waarbij je gedifferentieerde leerroutes kunt uitzetten.

De app Socrative is vergelijkbaar met Kahoot!, maar wat didactische mogelijkheden betreft is deze app rijker. Naast meerkeuzevragen geeft Socrative de mogelijkheid tot true/false-vragen en open vragen. De directe feedback blijft bij deze app niet beperkt tot het goede antwoord; de docent kan uitleg toevoegen over waarom een antwoord goed of fout is: ‘Bij café kun je de -s aan het woord toevoegen, zonder dat er een uitspraakprobleem ontstaat’. Deze feedbackmogelijkheid maakt Socrative tot een effectieve tool voor formatief toetsen, waarbij je gedifferentieerde leerroutes kunt uitzetten, afhankelijk van de scores van leerlingen. Een groep leerlingen die zwak scoort, kan persoonlijk begeleid worden door de docent. Groepjes die gemiddeld scoren, kunnen met elkaar opdrachten maken uit het boek. Een groepje dat sterk scoort, kan zélf een quizje maken om de lessenserie mee af te sluiten. Dit heet een ‘hogere-orde-activiteit’: leerlingen denken na over vraagstellingen en antwoorden, en categoriseren de stof.

Samenwerken en een competitie-element: Space Race

space-race

Het competitie-element in Space Race zorgt ervoor dat leerlingen tot in elke vezel gemotiveerd zijn.

Naast de gewone quizvorm is ook de Space Race van Socrative het vermelden waard. De leerlingen werken hierbij samen in een groepje. Met iedere vraag die ze goed beantwoorden, beweegt hun raketje op het digibord vooruit. Het competitie-element zorgt ervoor dat leerlingen tot in elke vezel gemotiveerd zijn. Maar wat er bij de Space Race nog bijkomt, is het discussie-element. Zo kun je ook leerlingen die zich doorgaans niet erg betrokken tonen bij de lesstof, verwoed horen discussiëren, bijvoorbeeld over een ‘foutieve beknopte bijzin’. Al met al zorgt Socrative voor een werksfeer die effectief op leren gericht is en de stof kan daar enigszins op worden aangepast.

Interactieve taallessen: Nearpod

Een app waarmee interactief leren een extra dimensie krijgt, is Nearpod. Via Nearpod bouw je in een leerweg interactieve stappen in. Als docent heb je de regie in handen: jij bepaalt wat de leerlingen te zien krijgen op hun scherm.

nearpod

Via Nearpod bouw je in een leerweg interactieve stappen in. Als docent heb je de regie in handen: jij bepaalt wat leerlingen te zien krijgen op hun scherm.

De gratis versie van Nearpod geeft de mogelijkheid om leerlingen open vragen, meerkeuzevragen, draw-vragen (waarbij leerlingen op tekst of afbeelding allerlei handelingen kunnen verrichten) en polls via hun eigen scherm te laten maken. Dit kan individueel of in groepen. Nearpod zorgt voor een podium om de verschillende antwoorden te bespreken. Je kunt heel concreet met je klas ingaan op waarom een leerling of een groep een bepaald antwoord heeft gegeven. Na de les genereert ook deze app rapportages per leerling, zodat je als docent kan zien wat een groep per (soort) vraag heeft geantwoord. Zo wordt het heel gemakkelijk om leerlingen hun eigen resultaten te laten inzien. Nearpod kan, juist vanwege het interactieve karakter, worden ingezet bij nagenoeg alle onderdelen van het vak Nederlands. Ook biedt deze app de mogelijkheid voor differentiatie: door de homework-optie kunnen leerlingen ook individueel een interactieve les volgen, die jij als docent voor ze klaarzet. Iedere leerling kan dan in een les op zijn eigen niveau met de stof bezig zijn. Natuurlijk moet je als docent dan wel verschillende Nearpod-routes ontwikkelen op verschillende niveaus.

Basisvoorwaarde: een goede digitale infrastructuur

Het gebruik van apps in de klas vraagt wel wat van een docent en zeker ook van de digitale infrastructuur van een school. Wil je daadwerkelijk dat leerlingen met hun eigen device kunnen werken in de klas, dan moet de school een goed wifi-netwerk hebben. Dit is echt een basisvoorwaarde: een niet goed werkend draadloos netwerk zorgt voor veel frustraties, bij docenten en leerlingen. Veel educatieve apps zijn simpel en zeer gebruiksvriendelijk. Jezelf een app eigen maken is vooral een mentale drempel die moet worden overgegaan. De eerste keer kost het wat meer tijd om bijvoorbeeld een quiz te maken, maar na enkele keren proberen gaat dit veel sneller en gemakkelijker. Een quiz maken kost je dan een halfuur tot een uur. Maar de tijd die je investeert wordt zeker terugbetaald, als je quizzen of presentaties ontwerpt die meerdere jaren meegaan.

Gebruik apps nooit een doel op zich

Binnen een les Nederlands kunnen apps dus goed gebruikt worden om de taalvaardigheid van leerlingen te verbeteren. Ze vormen niet alleen een middel om de motivatie te verhogen, ook bieden ze kansen voor differentiatie. Daarnaast ondersteunen ze sociaal en interactief leren. Het gebruik van apps zou nooit een doel op zich moeten zijn, maar docenten Nederlands kunnen ze wel in hun didactische aanpak gebruiken als structureel instrument om leerlingen zich de verschillende vaardigheden binnen het vak eigen te laten maken.


Uitgeverij-deviant-magazine-2Uitgeverij Deviant Magazine

Dit artikel is afkomstig uit Uitgeverij Deviant Magazine van september 2016. Bent u benieuwd naar Uitgeverij Deviant Magazine? Vraag dan hier kosteloos uw exemplaar aan. Wilt u zich abonneren op het magazine? Stuur dan een e-mail naar info@uitgeverij-deviant.nl onder vermelding van ‘Abonneren Uitgeverij Deviant Magazine’.