Zo voldoet VONK aan de nieuwe kwalificatie-eisen voor burgerschap

Er verandert veel in het burgerschapsonderwijs in het mbo. Naast de resultaatverplichting voor studenten en de aanvullende eisen voor docenten, komen er dan nieuwe kwalificatie-eisen. Met het oog op deze veranderingen ontwikkelen we VONK: onze aanstekelijke burgerschapsmethode voor het mbo. 

Zo voldoet VONK aan de nieuwe kwalificatie-eisen voor burgerschap

maandag, 2 juni, 2025

Er verandert veel in het burgerschapsonderwijs in het mbo. Naast de resultaatverplichting voor studenten en de aanvullende eisen voor docenten, komen er dan nieuwe kwalificatie-eisen. Met het oog op deze veranderingen ontwikkelen we VONK: onze aanstekelijke burgerschapsmethode voor het mbo. 

VONK wordt ontwikkeld voor niveau 2, 3 en 4 van het mbo en biedt een kant-en-klare invulling voor je burgerschapslessen. De methode is geheel in lijn met de nieuwe kwalificatie-eisen en stelt studenten in staat om aan de nieuwe resultaatverplichting te voldoen.

Eerder wierpen we een blik op het burgerschap van de toekomst. 
Lees daarover meer in dit artikel.

Resultaatverplichting in het MBO

De nieuwe kwalificatie-eisen betekenen een resultaatverplichting voor studenten in het mbo, die voorwaardelijk is voor de zak/slaag-beslissing. Instellingen moeten de resultaten voor burgerschapsvorming borgen via een instellingsexamen. Dat examen heeft geen vaste vorm. Het kan bijvoorbeeld bestaan uit een portfolio, toetsresultaten en/of praktijkopdrachten. 

De nieuwe kwalificatie-eisen zijn ingedeeld in vier ’thema’s’ (invalshoeken):

Thema A Verschil en gelijkwaardigheid
Thema B Individu en groep
Thema C Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken
Thema D Macht en besluitvorming

Thema-indeling

VONK bestaat uit acht thema’s, die elk over een onderwerp gaan waarin een maatschappelijke spanning centraal staat. De kwalificatie-eisen zijn in deze acht thema’s verwerkt. Deze thema’s zijn flexibel inzetbaar. Dat wil zeggen: ze hoeven niet in vaste volgorde te worden behandeld en ook niet alle thema’s hoeven te worden doorlopen om aan de nieuwe kwalificatie-eisen te voldoen.

Uitgangspunten van VONK 

Bij het ontwikkelen van de thema’s van VONK hebben we steeds vijf uitgangspunten in gedachten:

  • Herkenbaar en relevant: In VONK vertalen we de kwalificatie-eisen naar thema’s, onderwerpen en casussen die herkenbaar en relevant zijn voor mbo-studenten. Daarbij besteden we uitgebreid aandacht aan de beroepscontext en de leefwereld van de studenten. 
  • Niet normerend: in elk thema staat een spanningsveld centraal, waarbij we de studenten de benodigde kennisbasis bieden en de stof vanuit verschillende perspectieven benaderen. Vervolgens dagen we de student uit om zelf een standpunt te bepalen.
  • Praktische vaardigheden: vanuit VONK bieden we de mogelijkheid om tijdens de burgerschapsles ook aandacht te besteden aan praktische vaardigheden gericht op zelfredzaamheid en weerbaarheid. Denk aan omgaan met geld, het beoordelen van informatie en zorgen voor de eigen gezondheid. We verbinden de praktische vaardigheden daarbij met maatschappelijke vraagstukken.  
  • Kennis als basis: de kennis van de maatschappij vormt de basis  voor het ontwikkelen van burgerschapsvaardigheden. Daarom zorgen we voor een stevig aanbod van theorie in VONK en verwerken de studenten de kennis actief: we laten ze zelf informatie opzoeken, in eigen woorden uitleggen en met elkaar bespreken.  
  • Interactie en afwisseling: in de nieuwe exameneisen is aandacht voor het opdoen van ervaringen en het kennismaken met perspectieven van anderen. In VONK komen daarom verschillende klassikale- en groepsopdrachten voor. We moedigen studenten daarmee aan om ervaringen te delen en zich in elkaar te verplaatsen. De PowerPointpresentaties en suggesties in de docentenhandleiding helpen docenten om deze werkvormen te begeleiden. 
Thema-indeling

VONK bestaat uit acht thema’s, die elk over een onderwerp gaan waarin een maatschappelijke spanning centraal staat. De kwalificatie-eisen zijn in deze acht thema’s verwerkt. Deze thema’s zijn flexibel inzetbaar. Dat wil zeggen: ze hoeven niet in vaste volgorde te worden behandeld en ook niet alle thema’s hoeven te worden doorlopen om aan de nieuwe kwalificatie-eisen te voldoen.

Uitgangspunten van VONK

Bij het ontwikkelen van de thema’s van VONK hebben we steeds vijf uitgangspunten in gedachten:

Bij het ontwikkelen van de thema’s van VONK hebben we steeds vijf uitgangspunten in gedachten:

  • Herkenbaar en relevant: in VONK vertalen we de kwalificatie-eisen naar thema’s, onderwerpen en casussen die herkenbaar en relevant zijn voor mbo-studenten. Daarbij besteden we uitgebreid aandacht aan de beroepscontext en de leefwereld van de studenten. 
  • Niet normerend: in elk thema staat een spanningsveld centraal, waarbij we de studenten de benodigde kennisbasis bieden en de stof vanuit verschillende perspectieven benaderen. Vervolgens dagen we de student uit om zelf een standpunt te bepalen.
  • Praktische vaardigheden: vanuit VONK bieden we de mogelijkheid om tijdens de burgerschapsles ook aandacht te besteden aan praktische vaardigheden gericht op zelfredzaamheid en weerbaarheid. Denk aan omgaan met geld, het beoordelen van informatie en zorgen voor de eigen gezondheid. We verbinden de praktische vaardigheden daarbij met maatschappelijke vraagstukken.  
  • Kennis als basis: de kennis van de maatschappij vormt de basis  voor het ontwikkelen van burgerschapsvaardigheden. Daarom zorgen we voor een stevig aanbod van theorie in VONK en verwerken de studenten de kennis actief: we laten ze zelf informatie opzoeken, in eigen woorden uitleggen en met elkaar bespreken.
  • Interactie en afwisseling: in de nieuwe exameneisen is aandacht voor het opdoen van ervaringen en het kennismaken met perspectieven van anderen. In VONK komen daarom verschillende klassikale- en groepsopdrachten voor. We moedigen studenten daarmee aan om ervaringen te delen en zich in elkaar te verplaatsen. De PowerPointpresentaties en suggesties in de docentenhandleiding helpen docenten om deze werkvormen te begeleiden. 
Hoe verschijnt VONK?

VONK is verkrijgbaar voor studiejaar 2026-2027 en is beschikbaar als geheel digitale methode of als combinatiepakket. Het combinatiepakket bestaat uit een leerwerkboek met uitleg en opdrachten en digitale content, zoals extra opdrachten en een actualiteitenrubriek. De digitale versie biedt dezelfde uitleg en opdrachten, maar dan geheel digitaal. Bij beide versies krijg je er een uitgebreide docentenhandleiding, PowerPointpresentaties en toetsen bij.

Meer informatie? Bezoek onze docentendagen mbo op 3 en 5 februari 2026.  

Redactie burgerschap presenteert proefkatern VONK