VONK volgens de makers – Anne-Marie Brunen

Er komen nieuwe kwalificatie-eisen voor burgerschap aan. Daarom zijn wij volop bezig met de ontwikkeling van VONK, onze nieuwe mbo-methode burgerschap. Het proefkatern voor niveau 3-4 is inmiddels verschenen. Alle reden om in gesprek te gaan met educatief ontwikkelaar Anne-Marie Brunen. En we kunnen je wel zeggen: haar enthousiasme werkt aanstekelijk!

VONK volgens de makers – Anne-Marie Brunen

dinsdag, 15 april, 2025

Er komen nieuwe kwalificatie-eisen voor burgerschap aan. Daarom zijn wij volop bezig met de ontwikkeling van VONK, onze nieuwe mbo-methode burgerschap. Het proefkatern voor niveau 3-4 is inmiddels verschenen. Alle reden om in gesprek te gaan met educatief ontwikkelaar Anne-Marie Brunen. En we kunnen je wel zeggen: haar enthousiasme werkt aanstekelijk!

Waarom hebben jullie besloten om VONK te ontwikkelen?

‘De belangrijkste reden is natuurlijk de komst van nieuwe kwalificatie-eisen.  Ook komt er een schoolbrede opdracht en gaat er een resultaatverplichting gelden. Met VONK zorgen we voor een methode die hier volledig op aansluit. Daarnaast hebben we de afgelopen jaren veel gesproken met docenten over waar ze behoefte aan hebben, en wat werkt op het gebied van burgerschapsonderwijs voor het mbo.

Hoe zorgen jullie ervoor dat de vonk overslaat in de les?

‘In de eerste plaats gaat het om het serieus nemen van de student en het behandelen van onderwerpen die actueel én relevant zijn. In VONK behandelen we allerlei interessante vraagstukken waar mensen verschillende meningen over hebben, zoals discriminatie, de verzorgingsstaat en migratie. Wij bieden studenten met VONK de benodigde theorie om de vraagstukken goed te kunnen overzien en een weloverwogen standpunt te kunnen vormen. We vragen dus niet zomaar naar de mening van student, maar helpen ze om er met een open blik naartoe te werken en onderweg de benodigde kennis en ervaringen op te doen.

Hoe ziet dat er in de praktijk uit?

‘Binnen onze thema’s volgen we de opbouw van de kwalificatie-eisen. Bij bijvoorbeeld het thema ‘Iedereen gelijk, iedereen verschillend’, starten de studenten in de eerste hoofdstukken met het vergaren van kennis over diversiteit, vrijheid, gelijkwaardigheid, grondrechten en discriminatie. Daarna onderzoeken studenten hoe ideeën over verschil en gelijkwaardigheid in de loop der tijd zijn veranderd. Vervolgens staan ze via klassikale werkvormen stil bij hun eigen ervaringen en worden ze deelgenoot van de ervaringen en perspectieven van anderen. In de thema-afsluiting denken ze uiteindelijk na over hun standpunt en handelingsmogelijkheden en maken ze een eindopdracht. In de eindopdracht passen ze het geleerde toe op een casus, zoals over stagediscriminatie of het diversiteitsbeleid. Hierbij bedenken ze bijvoorbeeld een mogelijke oplossing voor een probleem en kunnen ze alle opgedane kennis en verhalen – vanuit de klas én daarbuiten – meenemen. Die reis die je maakt als student, zit helemaal in VONK verweven.’

Anne-Marie. redacteur burgerschap
Waarom is die reis nodig?

‘Omdat het juist zo belangrijk is om niet zomaar iets ergens van te vinden, maar een weloverwogen mening te vormen. Meestal is de eerste vraag die wordt gesteld tijdens een discussie: wat vind jij ervan? Maar de kennis en ervaring om hier doordacht een antwoord op te geven ontbreken vaak. Wij bieden studenten de bagage om dit wel te kunnen. We waken er daarbij voor om studenten opvattingen en gedrag voor te schrijven, maar laten ze in aanraking komen met verschillende perspectieven.’

Waar letten jullie op bij de invulling van de thema’s van VONK?

‘We willen vooral dat we met de thema’s in VONK de relevantie van vraagstukken zichtbaar maken en echt een vuurtje aanwakkeren bij studenten om hun ideeën vorm te geven. Dat was ook wat we van docenten en studenten te horen kregen. Het werkt daarbij vaak goed om te starten met een vraagstuk waar ze al nieuwsgierig naar zijn. Als het gaat om de vraag wat de rol van de overheid moet zijn, kun je ze bijvoorbeeld laten nadenken over het wel of niet verbieden van energiedrankjes. Of het stellen van een leeftijdsgrens voor sociale media. Vanuit die aandacht kun je ook het grotere plaatje behandelen. In de docentenhandleiding bieden we daarnaast bij veel opdrachten suggesties hoe je ze kunt toespitsen op de beroepscontext en situaties uit het dagelijks leven. Dit helpt studenten om de relevantie van de onderwerpen in te zien.’

‘We vinden het tevens belangrijk om voldoende aandacht te geven aan de zogenaamde life skills. Bijvoorbeeld hoe je verstandig omgaat met geld en sociale media. We bieden bij deze onderwerpen via de docentenhandleiding suggesties aan hoe je deze onderwerpen kunt ‘verburgerschappen’. Daarmee zorgen we voor de koppeling tussen deze praktische zaken, en de kwalificatie-eisen.’

Hoever zijn jullie in de ontwikkeling van VONK?

‘De combinatiepakketten van VONK zijn verkrijgbaar voor studiejaar 2026-2027 en de geheel digitale methode leveren we gedurende studiejaar 2026-2027 gefaseerd op. Het proefkatern voor niveau 2 en 3-4 is ondertussen verschenen. En we gaan natuurlijk nog steeds veel langs scholen en organiseren dagen om docenten bij te praten. 

Wil je meer weten over VONK? Bekijk de pagina, blader door het online proefkatern, of vraag direct het papieren proefkatern aan

Of wil je graag een kort en helder overzicht met de belangrijkste punten op een rijtje? Download dan de factsheet van VONK! Dit geeft een duidelijk overzicht van de opbouw, didactiek en mogelijkheden met de methode. Zo zie je direct hoe VONK aansluit bij de jou situatie en je studenten. Download de factsheet en ontdek het zelf.