Virtual reality in het onderwijs, de kracht van visualisatie

Virtual reality in het onderwijs, de kracht van visualisatie

De Tweede Kamer virtueel bezoeken, de lengte van de Erasmusbrug inschatten door er zelf overheen te rijden of alvast virtueel rondkijken op je toekomstige werkplek? Virtual reality (VR) biedt het onderwijs ongekende mogelijkheden. Uitgeverij Deviant gelooft in de meerwaarde van didactisch doordachte VR-toepassingen en ontwikkelt daarom sinds kort eigen VR-apps voor rekenen en Engels. Wij vroegen verschillende onderwijsprofessionals naar hun ervaringen met VR.

Dirk Verbeek is lid van het innovatienetwerk van ROC West-Brabant en maakt zich hard voor een effectieve inzet van VR in de lessen. Dirk: “Vanaf het moment dat ik voor het eerst een VR-bril opzette, was ik om. Het ging destijds om een vrij simpele VR-toepassing waarbij je kon rondkijken rondom een huis in Toscane. De applicatie was niet heel bijzonder en bood vrijwel geen interactiviteit, maar toch was ik enorm enthousiast over de potentie ervan. Wat als je dit soort ervaringen zou  kunnen inzetten voor educatieve doeleinden? Ik kwam erachter dat je relatief gemakkelijk zelf VR-beelden kan maken. Je hebt dan vaak nog wel een platte ervaring, maar zeker voor technische opleidingen, zoals bouwopleidingen, kan het een grote meerwaarde hebben. Het is enorm functioneel als je door een door jezelf ontworpen gebouw kan lopen en in 3D kunt zien of alles werkt zoals je bedacht had.”

Innovatienetwerk ROC West-Brabant

Dirk Verbeek: “Met het Innovatienetwerk zetten wij ons binnen het roc in om innovatieve onderwijsinitiatieven te stimuleren en faciliteren. We dragen hiervoor zelf ideeën aan, maar kunnen ook ondersteuning bieden bij het uitwerken en uitvoeren van ideeën van docenten. Als netwerk hebben we veel kennis in huis en willen we op de hoogte blijven van technologische ontwikkelingen. We delen deze kennis op onze website en geven voorlichtingen en workshops. We hebben daarbij ook een netwerk- en verbindfunctie. We leggen links tussen projecten op verschillende vestigingen en hebben ook veel contact met andere roc’s, zoals het Mediacollege Amsterdam.”

 

Waarom VR in het onderwijs?

Marc Christiaanse is onderwijsontwikkelaar en docent Nederlands en rekenen op het Albeda College. In zijn rekenklassen zet hij sinds kort de rekenapp Startrekenen VR van Uitgeverij Deviant in. In deze app ervaren studenten onderwerpen uit het rekendomein Meten en meetkunde, zoals hoogte en afstand. Marc: “Zo sta je in de Rotterdamse Markthal en moet je op onderzoek uitgaan om uit te rekenen hoe hoog deze ongeveer is. In een andere game rij je met een motor over de Erasmusbrug en moet je de lengte van deze brug inschatten. Ik denk dat VR zich bij uitstek leent voor het  visualiseren van zulke rekenopgaven.”

Marc zet VR in als nieuwe, alternatieve werkvorm in zijn lessen: “Het afwisselend aanbieden van de  lesstof helpt mij als docent om studenten te interesseren voor rekenen. Door het uitstel van het examen merk ik dat studenten moeite hebben om zich voor het vak te motiveren. Startrekenen VR maakt het weer leuk. Daarnaast is het voor mij als Rotterdammer natuurlijk extra gaaf dat een paar games zich in mijn stad afspelen.”

Dirk ziet ook veel voordelen van VR voor het onderwijs: “Het belangrijkste voordeel van VR is wat mij betreft dat je studenten vanuit de veiligheid van het klaslokaal iedere willekeurige ervaring kan  meegeven. Vrijwel alles is mogelijk, zo ook het nabootsen van de beroepspraktijk. Denk bijvoorbeeld aan de mogelijkheid om virtueel naast een metselaar te staan, zodat je van dichtbij kunt zien hoe hij precies werkt. Ook zorgt VR ervoor dat studenten de lesstof beter opnemen, doordat ze tijdens het leren meer zintuigen gebruiken. Dit heet ook wel embodied cognition: door met je hele lijf te leren, beklijven dingen veel beter.”

 

“Ik denk dat VR zich bij uitstek leent voor het visualiseren van rekenopgaven.”

 

VR op ROC West-Brabant

“Met het Innovatienetwerk houden we goed in de gaten waar VR op school functioneel en effectief ingezet kan worden.”, vervolgt Dirk. “Inmiddels zijn er binnen ons roc al diverse voorbeelden van de toepassing van VR te vinden. Voor een aantal welzijnsopleidingen zijn in het kader van  beroepspraktijkvorming (BPV) opnames gemaakt in een verzorgingstehuis. Studenten krijgen door deze VR-ervaring een beter beeld van hun toekomstig beroep. Op het Vitalis College is een VR-impressie gemaakt van het nog te bouwen nieuwe schoolgebouw. Studenten kregen zo alvast een impressie van waar ze straks les krijgen.”

Studenten zijn op het ROC West-Brabant ook zelf aan de slag gegaan met VR. Dirk: “Een aantal  studenten heeft in projectvorm een rekenapp ontwikkeld. In deze app moet je rekenopdrachten oplossen om verder te komen in het spel. Voor het maken van de app moesten studenten van de afdeling ICT intensief samenwerken met studenten van de afdeling Mediavormgeving. Uiteindelijk wonnen de studenten met dit project de TalentTour ROC West-Brabant 2016.”

 

“Het belangrijkste bij het zelf ontwikkelen van VR-materiaal is om gewoon te beginnen.”

 

Zelf materiaal ontwikkelen

Het lijkt ingewikkeld om zelf VR-materiaal te ontwikkelen, maar dat is het volgens Dirk niet: “Het belangrijkste is om gewoon te beginnen. Verdiep je in de materie, koop een paar cardboards (kartonnen VR-brillen, red.) en ga op onderzoek uit. Er is al enorm veel informatie beschikbaar. Als je eenmaal iets verder bent, dan is het tijd om een 360°-camera aan te schaffen en zelf beelden te maken. Deze camera’s zijn helemaal niet zo duur en werken relatief eenvoudig. Dus daar kan je gemakkelijk zelf mee aan de slag. Wil je nog iets verder? Benader dan partijen die je daarin kunnen ondersteunen. Want uiteindelijk zou het kunnen stuklopen op een gebrek aan kennis. Je hebt nietalleen kennis nodig van VR-productie zelf, maar ook van de didactische impact in de klas.”

Marc Christiaanse ontwikkelt op het Albeda College een VR-toepassing: “Het gaat om een app voor de opleidingen verpleegkunde en verzorging. Nu geven we onze instructies in verschillende verpleeglokalen. Ik wil deze lokalen virtueel maken. Gelukkig ziet mijn directie in dat er kansen liggen voor VR en krijg ik de kans om ermee aan de slag te gaan. Ik heb bijvoorbeeld een 360°-camera mogen aanschaffen. Het maken van opnames en het toonbaar maken in een cardboard is op zich niet zo moeilijk. De volgende stap, het interactief krijgen en het van didactische meerwaarde laten zijn, is een stuk lastiger.”

Didactisch verantwoorde apps

Robin de Lange is onderzoeker aan de Universiteit Leiden en oprichter van het Virtual Reality Learning Lab. Hij ziet veel potentie voor VR in het onderwijs, maar plaatst wel een belangrijke kanttekening: “Het verschil in didactische kwaliteit van het huidige aanbod is erg groot. Het gaat meestal ook niet om kant-en-klare toepassingen die een hele les kunnen vullen. Een VR-app hoeft echter niet per se didactisch verantwoord te zijn om toch effectief in de klas te kunnen inzetten. Je kunt als docent bijvoorbeeld zelf een les maken rondom de VR-ervaring door de studenten het te laten uitproberen en te laten terugblikken op de ervaring. Zo heb je zelf de didactische waarde in de hand. Een andere mogelijkheid is om studenten zelf met een ontwerptool aan het werk te zetten om VR-content te maken en hen daarmee aan hun 21e-eeuwse vaardighedenlaten werken.”

Ook Dirk ziet dat er nog stappen gezet moeten worden:“Gezien de potentie die VR heeft, staat de ontwikkeling op educatief gebied nog in de kinderschoenen. Ik zie veel veelbelovende apps, maar weinig apps die hun potentieel volledig benutten. Daar is ontwikkeltijd voor nodig.Ik verwacht dat voor VR over vijf jaar een belangrijke instructieve rol is weggelegd. Het zal veel gemakkelijker worden om studenten aan de hand van cardboards een ervaring mee te geven en om interactiever aan de slag te gaan. Bepaalde VR-systemen maken het bijvoorbeeld al mogelijk om ook met de bewegingen van je handeninvloed uit te oefenen. Dat biedt oneindig veel mogelijkheden. De toenemende interactiviteit zie je bijvoorbeeld al terug in een applicatie die het lasproces simuleert, zodat je studenten alle kneepjes van het lasvak bijbrengt zonder de normaal benodigde lasapparatuur. Dat laat wel zien dat er voor het onderwijs veel moois mogelijk is met VR.”

Startrekenen VR

Myrthe Burgler is redacteur rekenen bij Uitgeverij Deviant en nauw betrokken bij de ontwikkeling van Startrekenen VR. Myrthe: “In Startrekenen VR laten we rekenproblemen zien die moeilijk in het boek uit te leggen zijn en die veel vragen van het inbeeldingsvermogen van studenten. Een goed voorbeeld is een nieuwe game waarin studenten in een virtuele stad de weg moeten vinden aan de hand van een routebeschrijving. In het boek kunnen we niet veel meer bieden dan een soort doolhofje. Dat is natuurlijk heel anders dan de werkelijkheid, waarin je door echte straten loopt. Door in VR met onderwerpen uit het domein Meten en Meetkunde te oefenen, zijn studenten beter voorbereid om het geleerde in het dagelijks leven toe te passen.”

“Bij de ontwikkeling van de app is rekening gehouden met een aantal didactische uitgangspunten. Zo zien wij de VR-games vooral als afwisseling op de lesstof en niet als vervanging van reguliere lesmethodes. Het werkt het beste als je de VR-ervaring inzet naast het boek, de instructievideo’s en de online oefeningen. Afwisseling in de les werkt! Ook houden we de cognitieve belasting van studenten in de gaten. Het moet natuurlijk niet zo zijn dat studenten niets meer opnemen, omdat ze overprikkeld raken.”Kijk voor meer informatie over Startrekenen VR op www.uitgeverij-deviant.nl/startrekenen-vr

 


Uitgeverij Deviant Magazine

Dit artikel is afkomstig uit Uitgeverij Deviant Magazine van februari 2018. Bent u benieuwd naar Uitgeverij Deviant Magazine? Bekijk dan hier de online versie.